23 10 2008

CUMHURİYETİN TANIMI

Halkın, hakimiyeti doğrudan doğruya veya seçtiği temsilciler aracılığı ile kullandığı devlet şeklidir.

 Türkiye’de cumhuriyet, Kurtuluş savaşının zaferle sonuçlanmasından sonra 29 Ekim 1923’te ilan edildi ve Türk anayasasına girdi. Osmanlı İmparatorluğunun devam ettiği süre içinde monarşik ve teokratik esaslara göre yönetilen Türkiye Kurtuluş savaşı sonunda gerçekleştirilen siyasi yapı değişiklikleri arasında cumhuriyet idaresini de kavuşturuldu. Kurtuluş savaşı süresinde Ankara’da kurulan hükümet sistemi, adı bakımından cumhuriyet olmamakla beraber, fiilen bir cumhuriyetti. Gerçekten de halkın seçtiği bir meclis, yani yasama organı ve onun denetiminde bulunan bir hükümet vardı. Ayrıca, hakimiyetin kayıtsız şartsız millete ait olduğu da ilan edilmişti. Bu bakımdan, meclis başkanı dışında bir devlet başkanı bulunmamakla birlikte fiili yönetim şekli cumhuriyetti. Devlete hakim olan siyasi iktidarın kaynağının dini ve ilahi niteliği kaldırılmış ve halka dayandırılmak sureti ile iktidarın kaynağı laik bir esasa bağlanmıştı. Kurtuluş savaşından sonra, İstanbul ve Ankara hükümetleri arasındaki ayrılık sona erdirildi ve devletin idare şeklide kesinleşti. O zaman yürürlükte bulunan 1921 Anayasasında yapılan değişiklik ile cumhuriyet resmen ilan olundu. (29 Ekim 1923) Böylece o zamana kadar fiilen mevcut devlet şeklinin adı konulmuş oluyordu. Saltanatın kaldırılması ile monarşik ve teokratik idare de tarihe karıştı, fakat halife (Abdülmecit Efendi) ve ünvanı muhafaza edildi. Saltanat kaldırıldıktan sonra, resmen devlet başkanlığı olmadığı için bir aralık halifenin fiilen devlet başkanı olduğu da ileriye sürüldü. Cumhuriyetin ilanı ile halifenin devlet başkanı olamayacağı resmen açıklanmış oldu. Hilafetin kaldırılmasından sonra ise, cumhuriyet tam anlamı ile gerçekleşti.

 

 

8678
0
0
Yorum Yaz